Ngành hàng không và cuộc đua không cân sức với biến động chi phí khai thác

23/11/2023 10:00 GMT+7

Mặc dù nhu cầu di chuyển bằng đường hàng không có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ trở lại sau dịch Covid-19 khi du lịch hồi phục, các hoạt động giao thương kinh tế cũng dày đặc hơn; nhưng các doanh nghiệp trong ngành này vẫn "chóng mặt" với những biến động chi phí đầu vào.

Không khó để nhìn ra, lợi thế về thị trường quốc tế gần như đang mở cửa hoàn toàn và hàng không là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất. Trong bức tranh khởi sắc của mảng vận tải hành khách xuyên biên giới, các doanh nghiệp vận tải hành khách đường bộ, đường thủy đang cải thiện dần lợi nhuận, đặc biệt trong năm 2023.

Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 của Tổng cục Thống kê, tính chung 10 tháng năm 2023, vận chuyển hành khách tăng 12,5% và luân chuyển tăng 27,6% so với cùng kỳ năm trước.

Song riêng với ngành hàng không, việc tăng doanh thu lại không mang về lợi nhuận kỳ vọng dù các phương án tái cơ cấu, cắt giảm chi phí nội bộ đã được thực hiện tối ưu. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở chỗ doanh nghiệp rất khó chủ động được với chi phí khách quan như: Giá nhiên liệu leo thang, tỷ giá, lãi suất liên tục thay đổi theo chiều hướng tiêu cực, và các xung đột địa chính trị trên thị trường quốc tế biến động.

Ngành hàng không và cuộc đua không cân sức với biến động chi phí khai thác - Ảnh 1.

Giá nhiên liệu không ngừng biến động

Trong cơ cấu chi phí , giá nhiên liệu thường chiếm khoảng 25-28% chi phí khai thác của các hãng hàng không. Tuy nhiên, khi giá nhiên liệu tăng cao đã đẩy chi phí nhiên liệu lên 36-38% tổng chi phí khai thác, thậm chí ở mức cao hơn nhiều trong cơ cấu chi phí của các Hãng hàng không hoạt động theo mô hình hàng không chi phí thấp (LCC).

Cập nhật theo dữ liệu của các hãng bay cho thấy, giá nhiên liệu trung bình năm 2023 so với năm 2015 (thời điểm khung giá vé máy bay hiện tại được áp dụng) đã tăng tới 58,6% , từ mức giá 67,37 USD/thùng trung bình năm 2015 tăng lên mức 106,86 USD/thùng năm 2023. Diễn biến này đã khiến chi phí của các hãng bay "ăn mòn" lợi nhuận. Đơn cử như chi phí nhiên liệu của Vietnam Airlines năm 2023 tăng so với 2019 ở mức trên 6.200 tỉ đồng.

"Năm 2023, giá nhiên liệu bay được xây dựng khoảng 112 USD/thùng trên cơ sở dự báo giá dầu thô Brent, nhưng rủi ro giá nhiên liệu đã diễn biến rất khó lường do nhiều yếu tố không chắc chắn về kinh tế vĩ mô, thị trường năng lượng và địa chính trị thế giới. Giá nhiên liệu bay chỉ cần tăng hoặc giảm 1 USD/thùng có thể tác động chi phí nhiên liệu năm nay tăng/giảm tương ứng khoảng 224 tỉ đồng", đại diện một hãng hàng không phân tích.

Đây không chỉ là vấn đề của các hãng nội địa Việt Nam, theo tờ Financial Times nhận định, giá vé trên nhiều đường bay tăng đáng kể trong 2 năm gần đây so với mức trước đại dịch. Dựa trên số liệu mới nhất từ công ty theo dõi ngành hàng không Cirium, giá vé trung bình trên hơn 600 đường bay bận rộn nhất thế giới đã tăng với tốc độ hàng năm là 27,4% tính đến tháng 2.2023. Thực trạng tốc độ tăng trưởng duy trì mức hai con số này đã kéo dài trong 15 tháng liên tiếp.

Trong khi, từ đầu năm đến tháng 11.2023, giá dầu vẫn tiếp tục tăng. Dựa trên diễn biến này mà cũng theo CNBC, các hãng hàng không lớn như Delta Airlines, American Airlines đều đã hạ dự báo lợi nhuận quý 3 do ảnh hưởng từ giá nhiên liệu liên tục tăng cao, làm gia tăng chi phí hoạt động. Để đảm bảo hoạt động kinh doanh, nhiều hãng hàng không trên thế giới buộc phải xem xét nhiều phương án cân bằng chi phí bao gồm việc áp dụng "phụ phí nhiên liệu".

Trên thực tế, nhiều hãng bay ở châu Âu và châu Mỹ bao gồm cả Trung Đông đều đã áp dụng lựa chọn này để giảm thiểu áp lực do giá nhiên liệu gây ra. Trong đó có TUI, hãng hàng không của Bỉ, đã áp dụng phụ phí xăng dầu cho tất cả các hạng vé. Phần phí dao động từ vài chục euro đến hàng trăm euro với mỗi hành khách cho một chuyến đi khứ hồi. Việc điều chỉnh giá này đang là thực trạng của ngành hàng không thế giới trong vài năm trở lại đây.

Hiệu ứng cánh bướm từ chênh lệch tỷ giá

Thị trường ngoại tệ những năm gần đây cũng biến động không ngừng. Số liệu cho thấy, tỉ giá đã tăng 9% từ 21.900 VNĐ/USD bình quân năm 2015 lên 23.900 VNĐ/USD bình quân năm 2023. Với đà tăng của đồng USD trên thị trường thế giới, biên độ chênh lệch tỷ giá USD/VNĐ trong nước tính ra con số không đáng kể nhưng lại gây áp lực lớn lên giá vé máy bay, đặc biệt đối với giá vé máy bay nội địa được định vị bằng VNĐ và không có phụ thu nhiên liệu.

Các hãng hàng không nội địa Việt Nam đã cố gắng tối ưu chi phí trong hoạt động kinh doanh, tuy nhiên không thay đổi được quá nhiều. Chi phí vận chuyển hàng không có 70% là chi phí bằng ngoại tệ trong khi doanh thu bán vé tại Việt Nam lại bằng VNĐ. Một chênh lệch nhỏ của tỷ giá USD với VNĐ cũng hoàn toàn có thể gây ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh của các hãng hàng không.

Giống như hiệu ứng cánh bướm, nếu tỷ giá USD/VNĐ cuối năm 2023 chỉ cần tăng 1% so với kế hoạch dự kiến hạch toán sẽ làm giảm lợi nhuận của Vietnam Airlines khoảng 200 tỉ đồng do đánh giá lại nợ phải trả dài hạn gốc USD.

Tuy vẫn phải đối mặt với chi phí đầu vào cao, giá vé máy bay nội địa Việt Nam được đánh giá là cân đối ở mức hợp lý. Đặc biệt, ở nhiều chặng, các hãng đã chủ động khuyến mãi sâu để kích cầu đưa xuống mức thấp nhất 6 năm qua trong các dịp cao điểm. Giá vé máy bay trung bình dịp nghỉ hè 2023 đã giảm hơn 10% so với cùng kỳ năm 2019.

Nhưng trên thực tế bản thân các hãng hàng không vẫn đang phải "gồng mình" để vượt qua giai đoạn khó khăn. Nếu như giá vé chưa được điều chỉnh, doanh thu từ việc duy trì giá bán vé máy bay của các hãng khó có thể bù đắp chênh lệch tác động từ chi phí đầu vào.

Top

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.